Uchwała krajobrazowa: co oznacza dla reklam w Twoim mieście

Skąd się wzięła uchwała krajobrazowa

Narzędzie wprowadziła ustawa z 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. 2015 poz. 774), nazywana ustawą krajobrazową. Zmieniła ona kilkanaście ustaw naraz, w tym ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawę o podatkach i opłatach lokalnych, Prawo budowlane i ustawę o drogach publicznych. Dla reklamy najważniejsze są trzy narzędzia, które dała gminom: uchwała z zasadami umieszczania reklam, opłata reklamowa i kary pieniężne.

Podstawą samej uchwały jest art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uchwała jest aktem prawa miejscowego, więc obowiązuje wszystkich na terenie gminy, w tym operatorów nośników, firmy z własnymi szyldami i właścicieli nieruchomości, którzy wynajmują ściany czy ogrodzenia pod reklamę. Ustawa nie nakłada na gminy obowiązku jej przyjęcia; to decyzja rady gminy.

Ustawa krajobrazowa wprowadziła też definicje, od których zależy, jakie zasady stosuje się do danego obiektu.

Co może regulować uchwała krajobrazowa

Gmina ma dość szerokie pole działania. Uchwała może w szczególności:

• podzielić gminę na strefy z różnymi zasadami, na przykład ostrzejszymi w centrum historycznym i łagodniejszymi przy trasach wylotowych;
• wskazać miejsca, w których reklamy są dozwolone, i miejsca, w których są zakazane, na przykład w parkach czy przy szkołach;
• określić dozwolone rodzaje nośników, ich wymiary, liczbę i odległości od siebie;
• ustalić wymagania dotyczące kolorystyki, materiałów i oświetlenia;
• zakazać elementów ruchomych lub ograniczyć technologię wyświetlaczy;
• określić zasady dla szyldów, ogrodzeń i obiektów małej architektury;
• wyznaczyć termin na dostosowanie istniejących nośników, który nie może być krótszy niż 12 miesięcy od wejścia uchwały w życie.

Uchwała reguluje formę i miejsce reklamy, a nie jej treść. Zasady dotyczące treści, na przykład porównań z konkurencją, wynikają z innych przepisów, które omawiamy w tekście o reklamie porównawczej w Polsce. Uchwała nie może też wykraczać poza upoważnienie ustawowe. Właśnie o to toczyły się spory w Warszawie, o czym niżej. Ekrany przy drogach podlegają też przepisom drogowym niezależnie od uchwały: art. 42a ustawy o drogach publicznych wymaga, by plansze na ekranach widocznych z jezdni były statyczne i wyświetlane dłużej niż 10 sekund. Co to oznacza dla kreacji, opisujemy w tekście kreacja na billboard.

Gdzie obowiązują uchwały krajobrazowe: Gdańsk, Kraków, Warszawa

Uchwały przyjęły m.in. Gdańsk, Kraków, Łódź i Zakopane. Trzy największe przykłady dobrze pokazują, jak różnie może przebiegać ten proces.

Kraków: jak wyglądają warunki dla billboardu

Krakowska uchwała definiuje billboard jako tablicę o powierzchni 12 lub 18 m² (z tolerancją 5%) i najwyżej dwóch powierzchniach ekspozycji. W I strefie billboard jest dopuszczony pod warunkami: wysokość do 10 m, dolna krawędź reklamy co najmniej 3 m nad terenem, co najmniej 10 m od budynku, poza promieniem 100 m od skrzyżowań, 80 m od innych wolnostojących nośników i 15 m od wiaty przystankowej. W odpowiedzi na interpelację z lutego 2026 r. urząd potwierdził, że nowy billboard 3 × 6 m, na który pozwolenie wydano we wrześniu 2025 r., spełnia te wymagania. Uchwała nie oznacza więc końca billboardów, tylko ścisłe reguły ich ustawiania.

Warszawa: dlaczego wciąż nie ma uchwały

Rada Warszawy przyjęła uchwałę 16 stycznia 2020 r. Zakładała ona m.in., że duże nośniki zostaną tylko przy trasach wylotowych, znikną migające wyświetlacze, a wielkopowierzchniowe reklamy z fasad zostaną usunięte. Wojewoda unieważnił ją z powodu błędów w procedurze: po istotnych zmianach projektu nie powtórzono konsultacji ani uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Kolejny projekt wyłożono w marcu 2023 r., ale w trakcie prac zmieniły się przepisy po wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W lipcu 2025 r. radni rozpoczęli procedurę od nowa.

Opłata reklamowa: kto płaci i ile

Opłatę reklamową reguluje art. 17a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Rada gminy może ją wprowadzić odrębną uchwałą, ale tylko na obszarze, na którym obowiązuje uchwała krajobrazowa. Gmina bez uchwały krajobrazowej nie może więc pobierać opłaty.

Opłatę płacą m.in. właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownicy wieczyści i posiadacze samoistni, na których nieruchomości znajduje się tablica lub urządzenie reklamowe. Składa się z części stałej, niezależnej od wielkości nośnika, i części zmiennej, zależnej od powierzchni ekspozycji. Rada gminy ustala stawki co roku, w granicach górnych stawek ogłaszanych przez ministra finansów.

Z opłaty zwolnione są m.in. tablice i urządzenia niewidoczne z przestrzeni publicznej, szyldy zgodne z zasadami obowiązującymi w gminie, tablice umieszczane w wykonaniu obowiązku prawnego oraz informacje religijne na terenach kultu i cmentarzach. Podatek od nieruchomości zapłacony za ten sam element zalicza się na poczet opłaty.

Wyliczenie modelowe: billboard o powierzchni 18 m² przy górnych stawkach na 2026 r. to 3,89 zł + 18 × 0,36 zł = 10,37 zł dziennie, czyli około 3785 zł rocznie. Płaci właściciel nieruchomości, ale koszt zwykle wpływa na warunki najmu dla operatora, a pośrednio na ceny kampanii.

Jakie kary grożą za reklamę niezgodną z uchwałą

Karę pieniężną wymierza w drodze decyzji wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie art. 37d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Płaci ją podmiot, który umieścił niezgodną tablicę lub urządzenie. Jeśli nie da się go ustalić, odpowiada właściciel, użytkownik wieczysty lub posiadacz samoistny nieruchomości.

Kara jest liczona za każdy dzień, od wszczęcia postępowania do dostosowania lub usunięcia nośnika, i wynosi 40-krotność stawki części zmiennej opłaty reklamowej pomnożonej przez powierzchnię plus 40-krotność stawki części stałej. Gdy gmina nie przyjęła uchwały o opłacie, stosuje się stawki maksymalne.

Wyliczenie modelowe przy górnych stawkach na 2026 r.: dla tablicy 18 m² to 18 × 40 × 0,36 zł + 40 × 3,89 zł = 259,20 zł + 155,60 zł = 414,80 zł za każdy dzień. Po 30 dniach postępowania daje to 12 444 zł. Kraków w komunikacie z 2022 r. podawał karę 122 zł dziennie za każdy metr kwadratowy niezgodnego nośnika.

Sądy pilnują, by gminy prowadziły te postępowania starannie. W wyroku z 27 maja 2026 r. (II SA/Gd 31/26) WSA w Gdańsku potwierdził, że karę liczy się od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, ale uchylił decyzję, bo organy nie ustaliły, kto umieścił reklamę, ani kto jest stroną postępowania.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego i spór o odszkodowania

Najważniejszą zmianą ostatnich lat jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2023 r. (sygn. P 20/19, Dz.U. 2023 poz. 2739). Trybunał uznał, że art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nakazuje dostosowanie tablic i urządzeń wzniesionych legalnie, na podstawie zgody budowlanej, bez ustawowych zasad odszkodowania.

Gminy nadal mogą przyjmować uchwały krajobrazowe, ale przepisy nie określają, kto i według jakich zasad ma wypłacić odszkodowanie za likwidację legalnego nośnika. Według przeglądu orzecznictwa z 2025 r. sądy zaczęły z tego wyciągać konsekwencje. NSA w wyroku z 19 grudnia 2024 r. (II OSK 631/23) i WSA w Gdańsku w wyroku z 12 marca 2025 r. (II SA/Gd 1115/24) uznały, że nakaz dostosowania legalnie zrealizowanych reklam bez mechanizmu kompensacyjnego jest niezgodny z prawem. Projekt przepisów o odszkodowaniu od gminy z 18 kwietnia 2024 r. nie był w dostępnych nam źródłach potwierdzony jako uchwalony.

Co uchwała krajobrazowa oznacza dla Twojej firmy

Skutki zależą od tego, czy kupujesz kampanie u operatorów, czy masz własne nośniki.

• Kampanie OOH. W miastach z uchwałą dobrych lokalizacji jest mniej, a formaty są ujednolicone. Rezerwuj kluczowe miejsca wcześniej i pytaj operatora, czy nośnik jest zgodny z uchwałą. Część budżetu można przenieść na ekrany cyfrowe, także kupowane automatycznie, o czym piszemy w tekście o programmatic DOOH. Szerzej o rynku piszemy w przewodniku reklama zewnętrzna (OOH i DOOH) w 2026 roku, a o tym, komu tablice wciąż się opłacają, w tekście billboardy w erze cyfrowej.
• Szyld i witryna. Uchwały zwykle określają wielkość, liczbę i miejsce szyldów. Zmiana szyldu to dobry moment, by uporządkować też identyfikację wizualną marki, bo projekt i tak trzeba dopasować do lokalnych wymogów.
• Własne tablice na ogrodzeniu lub budynku. Za niezgodny nośnik karę płaci ten, kto go umieścił. Przed montażem sprawdź strefę i dopuszczalny format.
• Sieć oddziałów. Każde miasto może mieć inne zasady. Ujednolicony szyld z jednego projektu nie zawsze będzie zgodny wszędzie. Wspólne zarządzanie danymi oddziałów opisujemy w tekście o stronach lokalnych dla wielu oddziałów.

Jak sprawdzić, czy reklama jest zgodna z uchwałą:

1. Znajdź uchwałę krajobrazową swojej gminy w Biuletynie Informacji Publicznej lub w wojewódzkim dzienniku urzędowym i sprawdź, czy obowiązuje.
2. Ustal, w której strefie leży nieruchomość. Duże miasta publikują mapy stref, a Kraków udostępnia też kalkulator dla szyldów.
3. Sprawdź, czy Twój nośnik jest szyldem, tablicą czy urządzeniem reklamowym, i odczytaj zasady dla tej kategorii.
4. Porównaj wymiary, wysokość, odległości i oświetlenie z wymogami uchwały.
5. Jeśli nośnik był postawiony przed uchwałą, sprawdź termin dostosowania i to, czy powstał na podstawie zgody budowlanej.
6. W razie wątpliwości zapytaj wydział architektury urzędu miasta, a przy reklamach w pasie drogowym zarządcę drogi.

Uchwała krajobrazowa to też szansa. Uporządkowana przestrzeń sprawia, że pojedyncze, dobrze zaprojektowane nośniki są bardziej widoczne. Firmy lokalne, które dbają o czytelny szyld, zyskują przy okazji spójność z tym, co klient widzi w mapach i wyszukiwarce; o tej spójności piszemy w przewodniku SEO lokalne w 2026 roku.