Nowe uprawnienia PIP od lipca 2026: kiedy współpraca B2B może zostać uznana za etat

Co zmieniło się 8 lipca 2026 r.

Do lipca 2026 r. inspektor pracy, który uznał, że umowa cywilnoprawna ukrywa etat, mógł jedynie wnieść powództwo do sądu pracy. Sprawa trwała, a do prawomocnego wyroku nic się nie zmieniało. Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, uchwalona 11 marca 2026 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw 7 kwietnia 2026 r., dała okręgowemu inspektorowi pracy prawo wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy.

Ustawa weszła w życie 8 lipca 2026 r., po trzymiesięcznym okresie vacatio legis. Prezydent podpisał ją 2 kwietnia 2026 r. i jednocześnie skierował do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. To skierowanie nie wstrzymało stosowania przepisów, więc na dzień sprawdzenia nowe uprawnienia obowiązują.

Zmiana dotyczy zarówno umów zlecenia, jak i współpracy w ramach B2B. Dla marketingu to istotne, bo kontrakty B2B są powszechne w agencjach, w zespołach performance i wśród specjalistów pracujących dla jednej firmy. Szerszy kontekst finansowy wyboru formy zatrudnienia opisujemy w tekście B2B czy umowa o pracę w marketingu.

Jak wygląda procedura krok po kroku

1. Kontrola. Może odbywać się także zdalnie, z elektronicznym przekazywaniem dokumentów. Ocenie podlega stan faktyczny z dnia rozpoczęcia kontroli.
2. Polecenie inspektora. Po umożliwieniu stronom zajęcia stanowiska inspektor wydaje pisemne polecenie. Może ono dotyczyć zawarcia umowy o pracę albo usunięcia naruszeń w samej umowie cywilnoprawnej, tak by przestała mieć cechy etatu. Termin wykonania ustala się tak, by ocena nastąpiła jeszcze w trakcie kontroli.
3. Postępowanie przed okręgowym inspektorem pracy. Jeśli polecenie nie zostanie wykonane, okręgowy inspektor pracy zawiadamia strony o wszczęciu postępowania. Może wydać decyzję albo wnieść powództwo do sądu. Wszczęcie postępowania przerywa bieg przedawnienia roszczeń pracowniczych.
4. Decyzja. Wskazuje strony, rodzaj umowy, datę jej zawarcia, rodzaj pracy, miejsce, wymiar czasu i wynagrodzenie. Gdy brakuje danych, przyjmuje się umowę na czas nieokreślony, pełny etat, siedzibę pracodawcy jako miejsce pracy i minimalne wynagrodzenie.
5. Odwołanie. Przysługuje w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Wnosi się je na piśmie za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy, a sprawę rozpoznaje sąd rejonowy właściwy dla miejsca wykonywania pracy.
6. Wykonalność. Decyzja staje się wykonalna po upływie terminu na odwołanie, po prawomocnym wyroku albo po nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Kiedy B2B może zostać uznane za etat: kryteria z art. 22 Kodeksu pracy

Ustawa nie dodała nowych kryteriów. Wzorcem pozostaje art. 22 § 1 Kodeksu pracy: praca określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, za wynagrodzeniem. Art. 22 § 1¹ stanowi, że taka praca jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę umowy. Art. 22 § 1² zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu tych warunków.

Decyduje praktyka, a nie treść umowy. Dobrze napisany kontrakt z klauzulą o samodzielności i zastępstwie ma niewielką wagę, jeśli w rzeczywistości wykonawca pracuje w stałych godzinach, dostaje bieżące polecenia i nie może nikomu przekazać zadania. Pierwsze interpretacje Głównego Inspektora Pracy, omawiane w sierpniu 2026 r., pokazują, na co organ zwraca uwagę.

W jednej z pierwszych interpretacji GIP uznał za prawidłowy model kontraktów B2B w IT. Znaczenie miały możliwość odmowy zamówienia, samodzielna organizacja pracy, odpowiedzialność kontraktowa i to, że wykonawców nie obejmowały regulaminy zakładowe. Przydzielanie zadań przez kierownika projektu nie zostało uznane za kierownictwo pracodawcy. Z kolei proste, powtarzalne prace operacyjne organ oceniał jako obarczone wyższym ryzykiem.

Co to oznacza dla marketerów na kontraktach

Marketing ma kilka typowych modeli współpracy. Ich ryzyko różni się mocno, choć wszystkie formalnie nazywają się B2B. Poniższa ocena jest orientacyjna i opiera się na kryteriach z art. 22 kp; konkretna sprawa zawsze zależy od faktów.

Dla freelancera ważna jest też dywersyfikacja. Kilku klientów nie jest prawnym kryterium z art. 22 kp, ale ułatwia wykazanie samodzielności i realnego ryzyka gospodarczego. Jak zbudować taką działalność od podstaw, opisujemy w przewodniku freelancing w marketingu: jak zacząć, wycenić usługi i znaleźć klientów. Zapisy, które opisują rezultat zamiast czasu pracy, znajdziesz w tekście o umowie freelancera z klientem.

Dla firm to sygnał, by przejrzeć strukturę zespołu. Jeśli osoba na B2B ma w praktyce przełożonego, grafik i cele jak pracownik etatowy, trzeba albo zmienić umowę, albo zmienić sposób współpracy. Decyzję o tym, które kompetencje utrzymywać w zespole, a które kupować z zewnątrz, omawiamy w tekstach in-house czy agencja oraz struktura działu marketingu w 2026 roku.

Skutki decyzji: od kiedy etat, składki i podatki

Decyzja wywołuje skutki prawne od dnia jej wydania i ta data jest co do zasady datą zawarcia umowy o pracę. W określonych w ustawie przypadkach za tę datę przyjmuje się dzień rozpoczęcia kontroli. Z końcowej wersji ustawy usunięto rozwiązanie z wcześniejszych projektów, które pozwalało objąć decyzją nawet 5 lat wstecz. Jeśli sąd oddali odwołanie, firma rozlicza współpracę jak umowę o pracę od daty decyzji.

Reklasyfikacja ma skutki wykraczające poza samą umowę. Firmy muszą liczyć się z przeglądem rozliczeń składek i podatków, uprawnień pracowniczych, udziału w PPK i urlopów. PIP, ZUS i Krajowa Administracja Skarbowa współpracują ściślej, a ustalenia z kontroli PIP mogą być punktem wyjścia dla działań innych organów. Interpretacje indywidualne GIP są przekazywane do ZUS i KAS.

Ustawa chroni też osobę, której dotyczy decyzja. Decyzja nie może być podstawą jakiegokolwiek niekorzystnego traktowania pracownika, a naruszenie tego zakazu jest nowym wykroczeniem z art. 281 § 1 pkt 1b Kodeksu pracy. Dla wykonawcy oznacza to również zmianę finansową: od dnia decyzji jego wynagrodzenie podlega zasadom jak przy etacie, a nie rozliczeniu firmy. Porównanie dochodu netto w obu modelach opisujemy w tekście o formach opodatkowania dla freelancera w marketingu.

Okres przejściowy i kary

Art. 16 ustawy daje firmom 12 miesięcy na dobrowolne uporządkowanie umów. Podmiot, który przed wejściem ustawy w życie zawarł umowę cywilnoprawną mimo cech stosunku pracy, nie odpowiada za wykroczenie z art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, jeśli w ciągu 12 miesięcy zawrze umowę o pracę. Okres ten liczy się od 8 lipca 2026 r., czyli trwa do lipca 2027 r. Do umów trwających w dniu wejścia ustawy w życie stosuje się nowe przepisy.

Po tym czasie ryzyko finansowe rośnie. Grzywna za wykroczenia z art. 281 § 1, art. 282 § 1 i art. 283 § 1 Kodeksu pracy wzrosła z 1000–30 000 zł do 2000–60 000 zł. Inspektor może też nałożyć mandat do 5000 zł, a w części przypadków do 10 000 zł.

Interpretacja indywidualna GIP: jak sprawdzić model współpracy

Nowelizacja wprowadziła interpretacje indywidualne Głównego Inspektora Pracy. Dotyczą wyłącznie oceny, czy opisany stosunek prawny jest stosunkiem pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Można o nią wystąpić w sprawie istniejącej współpracy albo planowanego modelu.

• Opłata wynosi 40 zł i wnosi się ją razem z wnioskiem.
• GIP wydaje interpretację nie później niż 30 dni od otrzymania kompletnego wniosku.
• Na uzupełnienie braków jest 7 dni, inaczej wniosek pozostaje bez rozpoznania.
• Interpretacja wiąże organy PIP. Wnioskodawcy nie wiąże, ale nie może on zostać ukarany za zastosowanie się do niej.
• Interpretacji nie wydaje się w zakresie objętym toczącym się postępowaniem PIP lub ZUS.
• Interpretacje są publikowane w BIP po anonimizacji i przekazywane do ZUS oraz KAS.

Interpretacja ma sens zwłaszcza przy modelu powtarzalnym, na przykład gdy agencja współpracuje z kilkunastoma specjalistami na podobnych zasadach. Opis we wniosku musi odpowiadać praktyce. Jeśli w rzeczywistości pojawią się stały grafik, nadzór czy polecenia, których nie było we wniosku, interpretacja nie ochroni.

Jak uporządkować współpracę B2B: lista kontrolna

• Umowa opisuje rezultat, zakres zamówień i kryteria odbioru, a nie godziny pracy.
• Wykonawca może odmówić przyjęcia zamówienia i realnie powierzyć zadanie innej osobie.
• Wykonawca sam decyduje o czasie i miejscu pracy; spotkania wynikają z projektu, a nie z grafiku.
• Nikt w firmie nie pełni wobec wykonawcy roli przełożonego z prawem do bieżących poleceń.
• Wykonawca nie podlega regulaminom pracy, wnioskom urlopowym ani ocenom okresowym.
• Rozliczenie opiera się na pakiecie, projekcie lub zamówieniu, a nie na czasie dyspozycyjności.
• Wykonawca korzysta z własnego sprzętu i ponosi skutki błędów zgodnie z umową.
• Praktyka współpracy jest zgodna z umową; jeśli nie, zmieniasz praktykę albo formę zatrudnienia.

Jeśli po przejrzeniu listy wychodzi, że ktoś w praktyce jest pracownikiem, okres przejściowy do lipca 2027 r. jest dobrym momentem na zmianę umowy. Jak rekrutować i zatrudniać marketerów na etat, opisujemy w przewodniku jak zatrudnić dobrego marketera, a koszty obu modeli pomoże ocenić zestawienie zarobków w agencji i in-house.